Vấn đề lớn nhất của người ĐTĐ là chọn thực phẩm phù hợp và an toàn với sức khỏe trong khi lại bận rộn với họp mặt gia đình, bạn bè, du xuân. Dưới đây là chia sẻ của TS.BS Từ Ngữ-TTK Hội Dinh Dưỡng VN về những thắc mắc thường gặp vềi ĐTĐ mỗi khi Tết đến.
>> Máy đo huyết áp điện tử dùng tại nhà
>> Máy đo đường huyết cá nhân
Lựa chọn thựa phẩm đảm bảo ổn định đường huyết và dinh dưỡng
người ĐTĐ sẽ có sức khỏe tốt để vui Tết trọn vẹn
1. Tôi
rất thích ăn gạo nếp nên vào ngày Tết, thật khó mà từ chối món bánh
chưng, đặc biệt là bánh chưng chiên! Ăn món này có nguy hiểm lắm không?
Bác sĩ Từ Ngữ:
bạn vẫn có thể cho phép mình được thưởng thức món ăn truyền thống này
bằng cách chỉ nên ăn một miếng nhỏ (khoảng nửa chén con) một lần trong
ngày và chỉ ăn trong ba ngày Tết. Bạn có thể hạn chế bớt nguy cơ làm
tăng đường huyết từ món bánh chưng chiên bằng cách chỉ ăn bánh chưng
chiên cháy cạnh, để ráo dầu mỡ trước khi ăn, đồng thời sử dụng dầu thực
vật để chiên. Lý do là dầu thực vật giàu axit béo omega-3, tốt cho sức
khỏe hơn là mỡ động vật.
2.
Vẫn biết cần phải kiểm soát lượng đường ăn vào, song tôi rất thích ăn
đồ ngọt. Liệu tôi có thể ăn ngọt trong một bữa với món chè kho, sau đó
nhịn ngọt vào các bữa sau trong ngày hay không?
Đúng
là bạn cần luôn luôn kiểm soát lượng đường mình ăn vào. Quan trọng là
bạn cần “trải đều” lượng đường thu nạp trong suốt cả ngày và nên tham
khảo bác sĩ dinh dưỡng hay bác sĩ nội tiết để biết được những món phù
hợp với lượng đường trong máu của riêng bạn. Chẳng hạn, nếu bạn bị tiểu
đường týp 2, bữa sáng sẽ ảnh hưởng đến lượng đường trong máu bạn hơn
buổi tối, vì thế, bạn đặc biệt không nên ăn chè kho thay bữa sáng. Tốt
nhất là bạn không nên ăn cả một bữa với đồ ngọt. Hãy chia ra mỗi bữa, ăn
vài muỗng chè kho “tráng miệng” sẽ tốt hơn cho cả đường huyết lại “thỏa
mãn” vị giác của bạn. Khi đã thưởng thức chè kho rồi bạn nên ăn trái
cây ít có vị ngọt, không uống nước trái cây pha thêm đường, đặc biệt là
tránh xa nước ngọt.
3.
Có phải tốt nhất là tôi nên kiêng tối đa chất bột đường như bánh chưng,
cơm phở, tránh xa chất béo và chỉ ưu tiên chất đạm trong thịt, cá, để
bảo đảm dinh dưỡng hay không?
Chế
độ ăn ít chất bột đường và nhiều chất đạm có thể làm tăng nguy cơ cho
thận, và người ĐTĐ có nguy cơ bị bệnh thận cao hơn. Khi ăn ít chất bột
đường, bạn còn có nguy cơ sẽ thu nạp ít chất xơ, cũng như các chất chống
oxy hóa. Chất béo giúp thức ăn ở lại lâu hơn trong dạ dày trước khi
xuống ruột non, để lượng đường từ từ được hấp thu vào cơ thể. Kiêng tối
đa chất bột đường, tránh xa chất béo mà “lạm dụng” chất đạm như bạn nghĩ
là không đúng. Vì vậy, bạn không nên kiêng tối đa chất bột đường, chất
béo, mà hãy lựa chọn thức ăn bột đường an toàn, cân bằng đúng ba thành
phần: đường, chất xơ và chất béo. Nói một cách đơn giản thì bạn vẫn cần
ăn cơm (hoặc bánh chưng, bún phở) đến 60 – 70% năng lượng trong khẩu
phần ăn, kèm thịt cá với ít chất béo, và ăn thật nhiều rau củ trong bữa
ăn. Đồng thời lưu ý ăn chất bột đường có chỉ số đường GI thấp hoặc trung
bình (<55) và có độ hấp thu đường vào máu chậm như chất bột đường có
nhiều chất xơ, còn nguyên cám (gạo, ngũ cốc), chất đường phức (đường tự
nhiên từ rau củ, trái cây). Tránh các loại thức ăn nhanh, nước ngọt,
kẹo mứt.
4.
Ngày Tết ở nhà thì khách khứa nhiều, đi chơi, thăm viếng bạn bè thì bữa
ăn cũng khó kiểm soát. Tôi thường “chữa cháy” cho đỡ đói bằng một ít
bánh mứt, hạt bí để tránh bị hạ đường huyết. Ngoài ra, nhấm nháp tí rượu
vang cũng không quá nguy hiểm phải không?
Bánh
kẹo và hạt dưa, hạt bí là những món bạn chỉ nếm cho có hương hoa, nếu
không quá thích, bạn nhịn được luôn thì càng tốt. Ăn các món này để lót
lòng khi đói là lựa chọn hoàn toàn sai. Nếu ở nhà, bạn nên để sẵn những
món ăn tốt cho sức khỏe của mình như súp rau củ, bánh mì, bánh quy làm
từ ngũ cốc còn nguyên cám (whole grain), thịt gà, cá, sữa ít béo hoặc
sữa có cơ chế phóng thích đường chậm. Khi du xuân, tốt nhất là bạn luôn
mang theo một ít thức ăn “lót dạ” phòng khi bữa ăn bị chậm trễ như một
ít bánh quy, trái cây, rau củ cắt sẵn. Đừng để trễ bữa quá hai tiếng!
Lúc đó bạn nên đo đường huyết và ăn lót dạ những món này. Mang theo sữa
dành cho người ĐTĐ cũng là lựa chọn tốt và tiện lợi cho bạn.
Nhấm
nháp chút rượu vang cũng không quá nguy hiểm, song bạn nhớ luôn uống
khi ăn. Hãy hỏi bác sĩ về lượng rượu bạn có thể uống. Thường bạn nên hạn
chế, chỉ uống khoảng 100ml/tuần. Và luôn nhớ, nếu bạn “lỡ” ăn và uống
hơi nhiều, bạn cần tăng lượng chất xơ, giảm lượng mỡ trong khẩu phần ăn
sau đó.
Lời
khuyên: Thật ra, chỉ có “ba ngày Tết”, song thời gian nghỉ lễ có thể là
9 ngày, cộng thêm “ra Giêng ngày rộng tháng dài”, có thể bạn sẽ cho
phép mình “ăn thoải mái một chút” một tháng đến tháng rưỡi. Một ngày ăn
uống “thả cửa” sẽ không đến mức phá hỏng cả quá trình ăn uống đúng mực
để ổn định đường huyết. Song cả tháng không tuân thủ chế độ ăn sẽ khiến
bạn khó mà quay trở lại sau đó. Vì thế, tốt nhất là bạn nên luôn để ý
món ăn, thức uống của mình trong ngày Tết. Đồng thời, đừng quên vận
động, tập thể dục, ngay cả trong ngày Tết. Bạn chỉ cần để ý đi lại nhiều
trong nhà, hay chịu khó đi bộ một ít khi “du xuân”, tổng cộng ít nhất
30 phút/ngày. Đây là một trong những cách giúp bạn ổn định đường huyết,
cũng như “bù” vào lượng thực phẩm bạn dễ “yếu lòng” ăn nhiều hơn trong
ngày Tết.